दिगो विकास लक्ष्य पुरा गर्न सामुदायिक वनको योगदान महत्वपूर्ण

काठमाडौंः नेकपा एमाले वन तथा वातावरण विभाग प्रमुख बागमती प्रदेशकी सांसद भारती पाठकले उपभोक्ताले संरक्षण गरेको सामुदायिक वनले नेपालको दिगो विकास लक्ष्य प्राप्तीका लागि महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको बताएकी छन् ।

दिगो विकास लक्ष्यको १७ सूचक मध्ये उपभोक्ताले संरक्षण गरेको सामुदायिक वनले मात्र १५ वटा सूचक पुरा गरेको पाठकले बताइन् । नेकपा एमाले वन तथा वातावरण बिभागले बिहिबार धुलिखेल नगरपालिका वडा नम्बर २ रविगाउँस्थित अल्छे सामुदायिक वनमा आयोजित बृहत वृक्षरोपण कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा पाठकले सो कुरा बताएकी हुन् । उनी सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ नेपालकी निर्वतमान अध्यक्ष समेत हुन् ।

दिगो विकास लक्ष्यको १५ सूचक पुरा गरेको देशभरीका सामुदायिक वन भने तीन तहको सरकारको तेहोरो करको मारमा पिल्सनु परिरहेको उनले बताइन् ।
सरकारको गलत नीतिका कारण सामुदायिक वन समस्याग्रस्त अवस्थामा रहेको उनको भनाई थियो । उनले सरकारले नीति नबनाउँदा अर्को तर्फ किसानहरु जंगली जनवारबाट आक्रान्त बनेको बताइन् । किसानहरु बाँदर, बँदेल जस्ता जनवारबाट पिरोलिरहेको उनले बताइन् ।

सबै खालका समस्याको निवारणका लागि नेकपा एमालेको वन तथा वातावरण विभागले नीतिगत रुपमै आवश्यक छलफल अगाडि बढाएको उनले बताइन् । नीति निर्माण तहमा रहेका सांसदहरु बीचमा छलफल गरि सामुदायिक वनका सबै खालका सवालहरुलाई समाधान गर्न तर्फ विभाग लागि परेको उनले जानकारी दिइन ।
नेपालको प्रजातान्त्रि अभ्यासमा महिलाहरुलाई नीति निर्माणको नेतृत्व तहमा ५० प्रतिशतमा सहभागीता गराउन सामुदायिक वन एउटा मोडलका रुपमा स्थापित भएको पाठकले दावी गरिन ।

नेपालको लोकतान्त्रि आन्दोलन होस् या कोरोना महामारी होस् या त भूकम्पको त्रासमा सामुदायिक वनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको उनले बताइन् ।
उनले ३० बर्षको संरक्षणको इतिहास बोकेको सामुदायिक वनको श्रोतलाई अब उत्पादन अभियानसँग जोड्न जरुरी रहेको बताइन् । एमालेको वन तथा वातावरण विभागले ‘एक सदस्य एक विरुवा’ बार्षिक योजना नै अघि सारेर अगाडि बढेको बताइन् ।

कोठाभित्र बसेर सालका रुखहरु ध्वस्त बनाउने र जैविक विविधता मास्ने नीति नै बनाएर गतिविधि बढ्दा पार्टीका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री हुँदा नीति खारेज गरि सामुदायिक वन जोगाउने कार्य भएको पाठकले स्मरण समेत गराइन् ।

सामुदायिक वनलाई युवासँग जोड्न आवश्यक

पाठकले सामुदायिक वनमार्फत महिला संलग्नता एवं सशक्तीकरण त भयो नै, तर सामुदायिक वन नीतिबाट युवाहरू वञ्चित भईरहेको बताइन् । विडम्बना, क्यानडा गएर कुरिलो टिप्ने युवाहरूलाई हाम्रै जङ्गलमा निँगुरो टिप्न आकर्षित गर्न नसकिएको बताइन । उनले भनिन्‘आज युवाहरू नेपालमा सम्भावना नदेखेर बिदेसिएका हुन् । हाम्रै वन स्रोतबाट एउटा युवाले मासिक ४० हजार आम्दानी गर्न सकेको खण्डमा ऊ मलेसिया जाँदैन । वन स्रोत व्यवस्थापनको उचित प्रबन्ध मिलाउने सक्ने हामी हाम्रा युवालाई २–४ लाख सम्म मासिक तलब दिन सक्छौँ । वनस्रोतमार्फत युवालाई आकर्षित गर्न र गराउनतर्फ राज्य तयार हुनुपर्छ ।’

युवाले वनमा सम्भावना देख्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन् । मुलुकले बेहोरिरहेको अकाट्यजस्तो देखिएको बेरोजगारीको समस्यालाई नेपालको वनस्रोत समुचित व्यवस्थापनले सम्बोधन गर्न सक्ने उनको भनाई छ । सामुदायिक वनले पनि युवालाई आकर्षित गर्ने र गराउने सवालमा सरकारलाई सघाउनुपर्ने उनले बताइन् ।

महिलाबाट सुरु गरेर दलित, आदिवासी, जनजातिको मौलिक हक र अधिकार सुनिश्चितताबारे बोलिरहेको सामुदायिक वनले युवाको हक र अधिकारबारे बोलेर उनीहरूलाई आकर्षित गर्ने समय आइसकेको पाठकले बताइन् । जसका लागि,पाठ्यक्रममा वनबाट उत्पादनसँग जोडिएका नवउद्यमीहरूको प्रेरक कथा पढाउन सकिने उनले बताइन् । यसप्रकारका अभ्यासबाट देश छोड्न लागेको एक युवाले अन्य क्षेत्रमा सम्भावना नदेखे पनि मेरो देशको वन क्षेत्रमा भविष्य छ है भन्ने देख्ने उनको बुझाई छ ।

उनले भनिन्‘नेपालको हकमा ‘नेपाली वन सुनको थाली हो’, तर युवाले त्यो देख्न सकेको छैन । यसर्थ, हाम्रा पाठ्यक्रमहरूले वन क्षेत्रमा सम्भावनाहरू प्रस्ट पार्ने बेला भएको छ । युवाले जङ्गलमा पैसा देखोस्, कृषिमा पैसा देखोस् । त्यो हामीले बनाउनुपर्छ ।’