प्रेम बास्तोला
काठमाडौंः सडक निर्माणका नाममा पहिचान बोकेका लोकप्रिय पदयात्रा मार्गहरु नासिदै गएकोमा व्यवसायीहरुले चिन्ता व्यक्त गर्दै तत्काल सो कार्य बन्द गर्न माग गरेका छन् ।
देशका बिभिन्न स्थानमा आ आफ्नो पहिचान र महत्व बोकेका ऐतिहासिक पदमार्गहरु विकास निर्माणका नाममा मासिदा पर्यावरणीय असर हुनुका साथै पदयात्रा व्यवसाय नै संकटमा पर्न थालेका त्यस्ता कार्य तत्काल बन्द गर्न पर्यटन व्यवसायी तथा ट्रेकिङ्ग एजेन्सिज् एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) का अध्यक्ष निलहरी बाँस्तोलाले गरेका छन ।
स्थानीय पालिकाहरुले सडक निर्माणका नाममा त्यस्ता पदमार्गहरु जोगाउनुको साटो मासेका कारण पर्यावरणमा गम्भिर असर पर्नुका साथै नेपालको पर्यटन व्यवसाय नै संकटमा परेको बाँस्तोलाको भनाई छ ।
बाँस्तोलाले भने–‘पदयात्रा हाम्रो मौलिक व्यवसाय हो, हाम्रा लोकप्रिय नाम चलेका पदयात्राका मार्गहरुमा सडक निर्माणका कारण स्थापित पदयात्रा मार्गहरु नाश हँुदै गईरहको छ । यसरी नै बाटो निर्माण कार्य तिव्र गतिमा हुँदै गएमा भोलिका दिनमा पदयात्रा मार्गहरु नै नरहने र पदयात्रा तर्फको पर्यटन व्यवसाय नै धरापमा पर्ने अवस्था नआउला भन्न सकिन्न ।’ उनले नेपालका मौलिक व्यवसायको संरक्षण गर्न र भावि पुस्ताहरुका लागि समेत जगेर्ना गर्ने विषयमा राज्यको ध्यान जान जरुरी रहेको बताए ।
पहिचान बोकेका लोकप्रिय पदयात्रा मार्गहरुको संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्न र सोको लागि ठोस नीति ल्याउनका लागि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री सुदन किराती र अर्थ मन्त्री डा. प्रकाशशरण महतलाई कार्यकक्षमै भेटेर टानले ज्ञापनपत्र बुझाएको टानका महासचिव बिनोद सापकोटाले बताए ।
पदयात्रा र पर्वतारोहण नेपालको विशेष आकर्षण तथा पहिचान हुन् । नेपाल भ्रमणमा आउने अधिकांश पर्यटकहरु पदयात्रा र पर्वतारोहण कै लागि आउने गरेको महासचिव सापकोटाले बताए । त्यस्ता पदमार्गहरु धमाधम सडक निर्माणको नाममा मास्दा भोलीका दिनमा पर्यटकहरु नेपाल नै आउन छाड्ने खतरा धेरै बढेर गएको सापकोटाको भनाई छ । विकासमा नाममा हुने यसखालका विनास तत्काल नरोके नेपालको पर्यटन व्यवसाय धराप पर्ने र यसले देशकै अर्थतन्त्रमा ठूलो परिर्वतन ल्याउने महासचिव सापकोटाको तर्क छ ।
टानले तिव्र गतिमा सडक सञ्जालको विस्तारबाट लोप हुने अवस्थामा पुगेका पदयात्रा पदमार्गहरुको संरक्षणको ग्यारेन्टी गर्नका लागि पदयात्रा मार्गहरुलाई राष्ट्रिय तथा प्रादेशिक पदमार्गको रुपमा घोषणा गर्नका लागि तीन वटै तहका सरकारहरु तथा अन्य सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरि आवश्यक कदमहरु अगाडि बढाईने सापकोटाले बताए । उनले त्यसरी सडक निर्माणका नाममा मासिएका ऐतिहासिक पदमार्गहरुको यर्थाथ विवरण संकलन गर्ने कार्यपनि अगाडि बढाइएको जानकारी दिए ।
पदयात्रा तथा पर्वतीय पर्यटनलाई थप प्रतिस्पर्धी बनाउनका लागि पर्यटन गन्तव्य, मार्ग उत्पादन तथा क्रियाकलापहरुको थप विविधिकरण गर्ने योजनामा टान रहेको उनले बताए । साहसिक खेल पर्यटन, पर्या–पर्यटन, आध्यात्मिक पर्यटन, सांस्कृतिक पर्यटन, अध्ययन अनुसन्धान पर्यटन, मनोरञ्जन पर्यटन लगायतका उत्पादन र क्रियाकलापहरुलाई पदयात्रा पर्यटनसंग एकीकृत गरिने योजना टानले अघि सारेको महासचिव सापकोटाले बताए ।
पदयात्रा तथा पर्वतारोहणमा जाने कार्य निकै रोमाञ्चक भएपनि जोखिम पनि त्यतिकै रहेको छ । हिमाली क्षेत्रमा हुने अकल्पनिय प्राकृतिक प्रकोपहरुका साथै आकस्मिक दुर्घटनाको शिकार यस क्षेत्रमा पर्यटक तथा सहयोगी सदस्यहरुले सामाना गर्नुपरेको अवस्थामा खोज तथा उद्वार कार्यलाई अझ सशक्त बनाउनु टानको पहिलो प्रथमिकतामा रहेको महासचिव सापकोटाले बताए ।
उनका अनुसार गत वर्ष २०७९ को असोज महिनामा मनास्लु क्षेत्रमा गएको हिमपहिरोमा परेका विदेशी नागरिकहरु, गाईड तथा पोटरहरुको उद्धार कार्यमा पर्यटन मन्त्रालय, सम्बन्धित निकाय, सदस्य कम्पनी तथा सरोकारवाला निकायहरुसंग समन्वय गरी उद्धार कार्यमा टानले प्रत्यक्ष संग्लन भै सहजीकरणमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको थियो ।
नियन्त्रित पदयात्रा क्षेत्र विशेषगरि माथिल्लो मुस्ताङ तथा डोल्पा क्षेत्रमा मोटर बाटो बनि सकेकाले दिइँदै आएको १० र ७ दिनको बाध्यकारी परर्मिटलाई समयसापेक्ष संशोधन गर्नुपर्ने र पदयात्रामा जाँदा २ जना पदयात्री हुनैपर्ने बाध्यकारी नियमलाई १ जना पदयात्रीले मात्र पनि कुनै रजिस्टार्ड ट्रेकिंग कम्पनी मार्फत लाइसेन्स्प्राप्त गाईड र पोर्टर लिएर जान पाउनुपर्ने व्यवस्था हुनको लागि माग गर्दै हालको कार्यसमिति निर्वाचित हुन साथ प्रधानमन्त्रीलाई भेटेर ज्ञापनपत्र बुझाइएको महासचिव सापकोटाले बताए । सो सम्बन्धि नीति परिमार्जनका लागि मन्त्रालयले आबश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाईसकेको उनको भनाई छ ।
पदमार्ग मासिएसँगै राज्यले मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) छुट रहेको हवाई टिकटमा भ्याट लगाईएको, पदयात्रा र हिमाल आरोहणमा समेत पूर्ण रुपमा भ्याट लगाइएको र आउटबाउन्ट प्याकेज विक्री गर्दा ५ प्रतिशत वैदेशिक पर्यटन शुल्क लगाउने नयाँ व्यवस्थाले पर्यटन क्षेत्रमा नकरात्मक प्रभाव परिरहेको टानका कोषाध्याक्ष पुरुषोत्तम तिम्सिनाले बताए । सोही विषयलाई लिएर १५ भन्दा बढि पर्यटन क्षेत्रसंग सम्बद्ध संघसंस्थाहरुले पुरानै विद्यमान व्यवस्थालाई नै निरन्तरता दिन, कोभिड पश्चात् पर्यटन क्षेत्र पूर्ण रुपमा लयमा फर्कन नसकेको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै हाललाई यो व्यवस्था लागू नगर्नको लागि राज्यसँग आग्रह पनि गरिएको उनले जनाए ।
Discussion about this post