बडिमालिकाको व्यवस्थापन, संरक्षण र प्रचारप्रसार पालिका एक्लैले गर्न सक्ने अवस्था छैन् -नगर प्रमुख थापा (अन्तर्वार्ता)

बाजुरा जिल्लाको त्रिवेणी नगरपालिकास्थित बडिमालिका मन्दिर सुदुरपश्चिमका नौ बहिनी देवी मध्ये जेठी शक्तिपीठको रुपमा परिचित छ । समुन्द्री सतहबाट ४ हजार २ सय १९ मिटर उचाइमा रहेको बडिमालिका मन्दिर धार्मिक रोपमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । त्यस्तै, उक्त मन्दिर जाने बाटोमा पर्ने विभिन्न पाटनहरूले जो कोहीलाई पनि लोभ्याउँछ । प्राकृतिक सुन्दरताको हिसाबले एउटा अनुपम उदाहरण हो, बडिमालिका पदमार्ग ।

त्रिवेणी हुँदै बडिमालिका जाने परम्परा छ । मालिकाको पूर्वमा अवस्थित त्रिवेणीमा दुइटा खोला छन्, गंगा र जमुना । जहाँ नुहाउँदा रोग र पाप पखालिन्छ । अस्तु विसर्जन गर्दा पितृ स्वर्गमा पुग्छन् भन्ने विश्वास छ । त्रिवेणीमा नुहाएर बडिमालिका मन्दिर दर्शन गर्ने गरिन्छ । त्रिवेणीमा द्वादशीमा मेला लाग्ने गर्दछ । त्रिवेणीको मेला सकाएर तीर्थालु त्रयोदशी र चर्तुर्दशीमा बडिमालिका मन्दिरमा मेला भर्ना जान्छन । चतुर्दशीको बिहान बडिमालिका मन्दिरमा मेला सकाएर नाटेश्वरी मन्दिर झर्ने प्रचलन छ । नाटेश्वरीमा जनैपूर्णिमामा मेला लाग्छ ।

प्रस्तुत छ, यसै जनैपूर्णिमाको अवसर पारेर बडिमालिका पदयात्रामा रहेको टुर न्यूज टोलीले त्रिवेणी नगरपालिकाका नगर प्रमुख कर्ण बहादुर थापासँग गरेको छोटो कुराकानी:

जनैपूर्णिमाको अवसरमा नाटेश्वरी मन्दिरमा लाग्ने जात्राको लागि पालिकाले के-कस्तो व्यवस्थापन गरेको छ ?

जात्रा व्यवस्थापनको लागि पालिकाले स्वयंसेवक समिति गठन गरेका छ । जात्रा व्यवस्थापनमा सरसफाई देखि लिएर पाल व्यवस्थापन सम्मको लागि एक महिना अगाडि नै यो समिति गठन गरिएको हो  । यसपटक पानीको अभावले तीर्थालु तथा भक्तजनहरूले सास्ती खेप्नु परेको छ । पानीको व्यवस्थापनमा ट्यांकी लगायतका कुराको व्यवस्था गरेर भक्तजनहरूलाई गाह्रो नहोस् भनेर निर्देशन गरेका थियौँ  । तर, उक्त कुरामा समितिले काम गर्न सकेको देखिएको छैन्  । आगामी दिनमा ८/१० ठूला वटा ट्यांकी राखेर पर्याप्त मात्रामा पानीको व्यवस्था गर्नेछौँ  ।

हुन त, पानीको समस्या बाजुरा जिल्ला भरी नै छ । यसको दीर्घकालीन समाधानको लागी संघीय सरकारसमक्ष नै कुरा उठाउनेछु । किनकी यहाँ पानीको समस्या समाधानको लागि ठूलो मात्रामा बजेटको आवश्यकता पर्दछ । यसको लागी स्थानीय तह एक्लैले सक्दैन ।

शौचालयको व्यवस्थापन पनि त्यति राम्रो देखिएन नि, यसलाई के भन्नुहुन्छ ?

पानी नभएपछि सबै कुरा फोहोर हुन्छ । हात धुन पानी छैन्, मुख धुन पानी छैन् । शौचालय प्रयोग गरेर यतिकै हिँडिरहेको मैले आफ्नै आँखाले देखिरहेको छु । यो सबै पानीको अभावका कारण सिर्जना भएको हो । अहिले जति पनि कमी कमजोरीहरू देखिरहेको छु, तिनलाई आगामी वर्षमा प्राथमिकतामा राख्नेछु । आगामी वर्षको जात्रामा तपाइँले यो गुनासो गर्न पाउनुहुनेछैन ।

सुरक्षाको सवालमा कस्तो स्थिति छ ?

सुरक्षाको सवालमा एकदम राम्रो छ । प्रहरी, आर्मीहरू मालिकादेखि यस मन्दिरसम्म खटिनु भएको छ । उहाँहरूले आफ्नो कर्तव्य राम्रोसँग निभाउनु भएको छ । सुरक्षाको हकमा उहाँहरूले कुनै गुनासोको लागि ठाउँ छोड्नु भएको छैन् । हामीलाई स्काउटका भाइबहिनिहरूले सघाइरहनु भएको छ ।

यसपटकको जात्रामा कति भक्तजनहरू आएको अनुमान गर्नु भएको छ ?

माथी बडिमालिका मन्दिरमा २०/२५ हजारको अनुमान गरिएको थियो । त्यहाँ आउने भक्तजनमध्ये कालीकोटबाट आउने भक्तजनहरू उतैबाट कालीकोट फर्कनुहुन्छ । यसो हुने हुँदा यो नाटेश्वरी मन्दिर १०/१५ हजार भक्तजनहरू पाल्नु भएको अनुमान गरेका छौँ । धेरैजसो भक्तजनहरू बडिमालिकाको दर्शन गरेर फर्किने हुँदा यहाँ आइपुग्ने भक्तजनहरूको सङ्ख्यामा कमी आउँछ ।

बडिमालिका र नाटेश्वरी मन्दिरको सम्बन्ध के-कस्तो हो ?

बडिमालिका र नाटेश्वरी मन्दिरलाई दिदीबहिनी देवीको रुपमा पुजिन्छ । बडिमालिका मन्दिरको दर्शन गरेपछि नाटेश्वरी मन्दिरको पनि दर्शन गर्नुपर्ने हुन्छ । बडिमालिकालाई दिदी र नाटेश्वरीलाई बहिनीको रुपमा पुजिन्छ । यो परापूर्वकालदेखि नै चलिआएको परम्परा हो ।

सुदुर भन्दा बाहिरका जिल्लाबाट पर्यटक ल्याउनलाई के-कसरी काम गर्दै आइरहनु भएको छ ?

यसपटक हामीले नगरपालिकाको तर्फबाट विभिन्न मिडियाहरू मार्फत कुन कुन ठाउँ हुँदै जाने, कुन कुन ठाउँमा बास बस्न सकिन्छ जस्ता कुराको जानकारी दिएका थियौँ । आगामी दिनमा अझ व्यवस्थित तवरले यसको प्रचारप्रसारमा लाग्नेछौँ । मेला सुरु हुनु भन्दा अगाडिबाट नै यसको व्यवस्थापनमा ध्यान दिनेछौँ ।

नाटेश्वरी मन्दिरको स्थापना कहिले र कसको लगानीमा भएको हो ?

यस मन्दिरमा पालिकाको ३ करोड लगानी रहेको छ । धर्मशाला लगायतका संरचनामा संघीय सरकारको पनि लगानी रहेको छ । अझै पनि मन्दिरलाई व्यवस्थित बनाउन संरचनाहरू निर्माण गर्ने कार्य चलिरहेको छ ।

प्रदेश तथा संघीय सरकारलाई के भन्न चाहनु हुन्छ ?

प्रदेश तथा संघ दुवैसँग ठूलो गुनासो छ । यस क्षेत्रको व्यवस्थापन, संरक्षण र प्रचारप्रसारमा पालिका एक्लैले गर्न सक्ने अवस्था छैन् । बडिमालिका मन्दिर दर्शन गरेर नाटेश्वरी मन्दिर झर्दै गर्दा तीर्थालु तथा भक्तजनहरूले विभिन्न सास्ती खेप्नु परेको छ । बाटो साँघुरो हुँदा, पैदलमार्ग बनाउन नसक्दा कतिपयले ज्यान नै गुमाउनु परेको अवस्था छ । यसको लागी डीपीआर तयार गरेर आगामी वर्षमा बडिमालिका देखि नाटेश्वरी मन्दिरसम्म पैदलमार्ग बनाउन मेरो माग रहिरहनेछ ।